Kıdem Tazminatı Nedir? Nasıl Alınır?

Kıdem Tazminatı Nedir? Nasıl Alınır?

​​​​​​​Kıdem tazminatı, çalışma ve ekonomi camiası tarafından işçi ve işveren kavramları varolduğu müddetçe yakın kadrajda incelenecek bir mevzudur.

 

İş hayatına atılan bireylerin klavyeyi ağlatırcasına araştırdığı bu olgunun, kişilerin hak ve hukuklarına vakıf olabilmeleri açısından önem arzetmektedir. Zira insan bilmediği şeyin cahilidir. Aynı zamanda kişinin yanlış bildiği bilgi de cehalete gebedir.

Bu cehalet perdesini yırtıp atmak için mevzuyu belli başlıklar altında analiz etmekte fayda olmaktadır. Bu başlıklar hemen hemen her bireyin aklında aynı biçimde şekillenmektedir. Kıdem tazminatının şartları nelerdir, kıdem tazminatının hesaplanışı nasıl olur, kıdem tazminatını alma hakkı kimlere mahsustur gibi sorular zihinlerde yerini alır. İlgili suallerin yanıt bulması için başlıkların açılması gerekmektedir.

Kıdem Tazminatı

Bu başlıklar içinde en önde flama taşıyan, kıdem tazminatı nedir sorusudur. İşveren tarafından, 4857 sayılı iş kanunu kapsamınca, çalışanın işten çıkarılması durumunda çalıştığı yıllar için işçiye ödenen tazminattır. İşçi işveren bünyesinde çalıştığı her bir yıl için bir maaşı kadar kıdem tazminatı alır. Netice itibariyle işçi çalıştığı yere ve işe emek vermekte, işverenin işinin aksamamasına katkıda bulunmaktadır.  Bu nedenle düzenli ve sürekli bir çalışmanın karşılığı da bu şekilde verilmektedir.

Kıdem tazminatı nasıl alınır sorusuna parmak basılacak olursa, kişinin en asgari süreyle bir yıl boyunca aynı iş yeri bünyesinde varlığını sürdürmüş olması gerekmektedir. Bu satır başı aynı zamanda kıdem tazminatı şartları maddelerinden birisidir. Diğer şartlar ise kişinin kanunen memur değil işçi vasfı ile işyerinde bulunması gerekmektedir. Sözlü ya da yazılı farketmeksizin belirsiz süreli bir iş sözleşmesi olmalıdır.

Zira belirli iş sözleşmelerinde iş bitiminde kıdem tazminatını alma durumu mevzu bahis olamaz. Çünkü sözleşme kendiliğinden sona ermiş olur. Ancak sözleşme bitmeden işçi cephesinde haklı sebepler ile işveren cephesinde ise haksız sebeplerden dolayı bir durum vuku bulursa o zaman kıdem tazminatını masaya yatırmak gündeme gelebilir. 

Aynı zamanda bu hakka mazhar olabilmek için kişinin işten bizzati çıkarılmış olması gerekmektedir. İşçi kendisi istifa etmişse ancak belli şartları sağlarsa kıdem tazminatına hak kazanır. Ortada haklı bir fesih olması gerekmektedir.

Bu bilgilere ek olarak erkekler askerlik, kadınlar da doğum hasebiyle işten ayrılırsa tazminata hak kazanırlar. Ayrıca emeklilik süresi ya da prim ödeme süresi dolmuşsa kişi kendi talebi ile ayrılsa dahi tazminat almaya hak sahibi olur.

Kıdem tazminatı zamanaşımı süresi içinde talep edilebilecek bir tazminattır. Bu zamanaşımı süresi ise iş akdi feshinden itibaren 5 yıllık bir süreyi kapsamaktadır. İşçi bu 5 yıllık süre zarfı içerisinde kıdem tazminatını talep etmesi hasebiyle iş davasını açmazsa bu hakkı düşer. Bu nedenle bir daha böyle bir talep için mahkeme koridorlarını meşgul edemez. Eğer işçi ölmüşse mirasçıları bu tazminatı talep edebilirler.

İşçi kendi hatası yüzünden bir suça bulaşmışsa, iş güvenliğini tehlikeye gark eylemişse veya işverenin mesleki sınırlarını ifşa etmişse bu tazminatın sahibi olamaz.

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Bu girizgahlardan sonra son basamaklardan biri olarak, kıdem tazminatı ne kadar suali kaçınılmazdır. Bu tutarı belirlemek adına bir hesaplama yapılmaktadır. Bu hesaplama şu adımlar rehberliğinde ilerlemektedir ki, işe başlama tarihinden itibaren hizmet akdi süregeldiği müddetçe, her arkada kalan sene için işveren, işçiye 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarınca tazminat ödemekle yükümlüdür.

Bir seneden artan süreler var ise o vakitler için de aynı prosedür izlenir. Bu son durumda sadece damga vergisi kesintiye uğrar. Ücret içinde barınan yol yardımı, yemek, ikramiye ve prim gibi tüm ödemeler de bu tazminat içinde kendi çapında hesaba katılmaktadır.

Kıdem Tazminatı Tavan

Her sene değişim göstermekle birlikte, 2021 senesi ilk yarıyılı içerisindeki kıdem tazminatının tavan tutarı 8651,62 lira olarak damgalanmıştır. Brüt ücreti bu tutardan yüksek olan işçilerin almaya hak kazandığı tazminat, senelik olarak bu rakamlarda seyredecektir. Bu tutar her sene artış göstermektedir. Her yıl asgari ücret ve kıdem tazminatının açıklanacağı vakitlerde işçiler nazarında gündem bu konuyla bir süre çalkalanır.

Kıdem tazminatı, işini hakkıyla yapma gayretinde olan her işçinin emeğini muhafaza etmek üzere sisteme dahil edilmiş bir kanundur. Bu nedenle işçinin de işverenin de, iş hukukunun genel hatlarına vakıf olması gerekmektedir.

 

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Ekonomi