Ekonomik Faliyetlerin sınıflandırılması

Ekonomik Faliyetlerin sınıflandırılması

Ekonomik faaliyetler tanımlanmış, sınıflandırılmış, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile ilişkilendirilmiştir.

Ham madde ve sermayenin bir araya gelerek oluşturduğu faaliyetlere ekonomik faaliyetler denir. Zaman içerisinde insanların ihtiyaçlarında çeşitli değişimler meydana gelmiş ve buna bağlı olarak ekonomik faaliyetlerde de çeşitlilikler oluşmuştur. Bu çeşitliliklerin hızla artması sonucunda ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması zorunlu hâle gelmiştir. Ekonomik faaliyetler; birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül ve beşincil ekonomik faaliyetler olmak üzere beş grupta incelenir.

A) BİRİNCİL EKONOMİK FAALİYETLER

Doğadan doğrudan ürün elde edilen meslekleri kapsar. Tarım, hayvancılık, balıkçılık, ormancılık ve madencilik birincil ekonomik faaliyetler içerisinde yer alır. Hem meşakkatli hem de düşük bir getirisi olması nedeniyle birincil ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranı giderek azalmaktadır.

Ekme, dikme, biçme, toplama gibi yöntemlerle sebze, meyve ve tahıl elde etme işlemlerine tarım denir. En eski ekonomik faaliyetlerden biri olan tarım; sulama, ilaçlama, gübreleme, makineleşme gibi modern yöntemlerin ortaya çıkması ve gelişmesi sayesinde verimsel açıdan ciddi derecede ilerleme kaydetmiştir.

Hayvanların yetiştirilmesi, bakılması, ticaretinin yapılması ve bu hayvanlardan deri, yün, et, süt, yumurta, ipek ve bal gibi hayvansal ürünlerin elde edilmesine hayvancılık denir. Hayvancılık da tarım gibi en eski ekonomik faaliyetler içerisinde yer alır. Teknolojinin gelişmesine bağlı olarak hayvancılıkta modern yöntemlerin kullanılması sonucunda hayvansal ürünlerin veriminde artış meydana gelmiştir.

Değerli madenlerin yer altından veya yer üstünden elde edilmesine madencilik denir. Madencilik, Sanayi Devrimi ile birlikte değer kazanır ve enerji üretimi için ham madde sağlar. Taş kömürü, doğal gaz, petrol, uranyum, toryum, altın ve elmas önemli madenler arasında yer alır. Taş kömürü; elektrik, ısı, demir-çelik, çimento ve buhar üretmek amacıyla kullanılırken petrol ise motorlu araçların çalıştırılması, sanayide enerji üretimi, havacılık ve uzay çalışmalarında kullanılır. Doğal gaz; motorlu araçların çalıştırılması, ağır sanayi, elektrik ve ısı üretiminde kullanılır. Uranyum ve toryum ise nükleer enerji üretiminde kullanılır, nükleer enerjinin ham maddesi kabul edilir.

Su kaynakları aracılığıyla balık avlama ve üretme süreçlerinin tümüne balıkçılık denir. İspanya, Çin, Tayvan, Güney Kore ve Japonya balıkçılığın gelişmiş olduğu ülkelerdir. Ülkemizde ise balıkçılık faaliyetlerinin en yoğun olduğu bölge Karadeniz Bölgesi’dir.

Kereste üretimi, ağaçlandırma faaliyetleri, ormanlık arazilerin düzenlenmesi ve korunması faaliyetlerine ormancılık denir. Rusya, Brezilya, Kanada, ABD, Çin, Endonezya, Kongo, Peru, Hindistan ve Meksika ormanlık arazilerin bol miktarda bulunduğu ülkelerdendir. Ülkemizde ise Karadeniz Bölgesi ve Akdeniz Bölgesi ormanlık arazilerin en yoğun olduğu bölgelerdir.

B) İKİNCİL EKONOMİK FAALİYETLER

Birincil ekonomik faaliyetler sonucunda elde edilen ham maddelerin sanayi tesislerinde işlenerek insanların kullanabilecekleri ürünlere dönüştürüldüğü faaliyetlerdir. Sanayi Devrimi sonucunda yaygınlaşır. Sanayi, metalürji, inşaat ve enerji üretimi ikincil ekonomik faaliyetler içerisinde yer alır. Fabrika işçiliği ve inşaat mühendisliği bu faaliyetler içerisinde yer alan meslek gruplarına örnektir.

Ham madde ve yarı işlenmiş maddelerin çeşitli tesislerde işlenerek insanların kullanabilecekleri duruma getirilmesine sanayi denir. Tarımsal sanayi, dokuma sanayi, taşa toprağa dayalı sanayi, maden sanayisi, orman sanayisi, makine ve kimya sanayi gibi birçok kolu bulunur. Japonya, Rusya, Almanya, ABD ve Çin sanayinin gelişmiş olduğu ülkelerin başında gelir.

C) ÜÇÜNCÜL EKONOMİK FAALİYETLER

Hizmet sektörü içerisinde yer alan faaliyetlerdir. Birincil ve ikincil ekonomik faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin tüketiciye ulaştırılması ve pazarlanması amaçlanır. Danışmanlık, eğitim, turizm, belediye hizmetleri, ticaret, ulaşım, güvenlik, basın-yayın, pazarlama, muhasebe, bankacılık, yargı, sağlık ve sigortacılık üçüncül ekonomik faaliyetler içerisinde yer alır. Günümüzde ekonomik faaliyetler arasında en fazla gelişme gösteren gruptur.

Ürünlerin ve hizmetlerin alınıp satılması yani pazarlanması sürecine ticaret denir. Ürünlerin ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye ulaştırılmasını sağlar. Ülkemizde İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Bursa, Antalya ve Gaziantep ticaretin en fazla gelişim gösterdiği şehirlerdir.

Ürünlerin, hizmetlerin ve yolcuların bir yerden başka bir yere nakledilmesine ulaşım denir. Kara yolu, deniz yolu, hava yolu ve demir yolu ulaşımı olmak üzere dört farklı şekilde gerçekleştirilir. Otomobil, motorsiklet, kamyon, kamyonet, minibüs ve otobüslerle gerçekleştirilen ulaşım kara yolu ulaşımı kapsamında yer alırken gemi, vapur, feribot, tekne ve yelkenlilerle gerçekleştirilen ulaşım deniz yolu ulaşımı kapsamında yer alır. Uçak, helikopter, planör ve zeplinlerle gerçekleştirilen ulaşım ise hava yolu ulaşımı kapsamında yer alır.

Gönderici ile alıcı arasındaki bilgi alışverişi ve iletiyi ortak bir biçimde anlamlandırma sürecine iletişim denir. İletişim, ürünlerin ve hizmetlerin reklamlarının yapılması ve buna bağlı olarak pazarlama sürecinin etkili bir şekilde gerçekleştirilmesine büyük ölçüde katkı sağlar. Üçüncül ekonomik faaliyetler içerisinde değerlendirilmesine rağmen aslında bütün ekonomik faaliyetler ile etkileşim hâlindedir.

Kişilerin gelir elde etme amacı taşımaksızın ikamet ettikleri yer dışındaki bir yere yaptıkları seyahat ve konaklama faaliyetlerinin bütününe turizm denir. Yaz turizmi, kış turizmi, kültür turizmi ve sağlık turizmi gibi çeşitleri bulunur. Ege Bölgesi ve Akdeniz Bölgesi ülkemizde yaz turizminin en gelişmiş olduğu bölgelerdir.

D) DÖRDÜNCÜL EKONOMİK FAALİYETLER

Ar-Ge (Araştırma-Geliştirme) birimindeki insanların bilgiyi toplama, işleme, değiştirme ve yayma işleri dördüncül ekonomik faaliyetler içerisinde yer alır. Eğitim seviyesi yüksek olan insanlar tarafından sürdürülür. Donanım-yazılım hizmetleri, garfik-tasarım hizmetleri, online hizmetler, ağ işletmenliği, reklam yayıncılığı ve CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) bu grupta yer alır.

E) BEŞİNCİL EKONOMİK FAALİYETLER

Dördüncül ekonomik faaliyetler sonucunda elde edilen bilgilere dayalı olarak karar verme faaliyetleridir. Büyük şirketlerin yöneticileri ve ülkelerin yönetiminde söz sahibi olan kişiler bu grupta yer alır.

EKONOMİK FAALİYETLER İLE ÜLKELERİN GELİŞMİŞLİK SEVİYELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Ülkelerin gelişmişlik seviyeleri ile yapmış oldukları ekonomik faaliyetler arasında belirli bir ilişki vardır. Bir ülkedeki çalışan (faal) nüfusun ekonomik faaliyetler içerisindeki dağılımına bakılarak o ülkenin gelişmişlik seviyesi, nitelikli iş gücü ihtiyacı, kişi başına düşen milli gelir, dış ticaret hacmi, dış ticaret açığı, ithalat, ihracat ve demografik yatırımlar hakkında çıkarımlar yapılabilir.

Gelişmiş ülkelerde;

  • Tarım ve hayvancılık modern yöntemlerle yapıldığı için birincil ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranı azdır fakat verim yüksektir.
  • Demografik yatırımların oranı düşüktür.
  • Dış ticaret açığı azdır.
  • Kişi başına düşen milli gelir yüksektir.
  • Nitelikli iş gücü ihtiyacı, dış ticaret hacmi, ham madde ithalatı ve sanayi ürünleri ihracatı fazladır.
  • Üçüncül, dördüncül ve beşincil ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranı fazladır.

Gelişmemiş ülkelerde;

  • Tarım ve hayvancılık ilkel yöntemlerle yapıldığı için birincil ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranı fazladır fakat verim düşüktür.
  • Kalkınma hızı düşüktür.
  • Demografik yatırımların oranı yüksektir.
  • Dış ticaret açığı, ham madde ihracatı, sanayi ürünleri ithalatı ve işsizlik oranı fazladır.
  • Kişi başına düşen milli gelir düşüktür.
  • Nitelikli iş gücü ihtiyacı ve dış ticaret hacmi azdır.
  • Üçüncül ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranı azdır.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.